Ovaj grupni fenomen je star koliko i samo čovječanstvo. Termin žrtveni jarac potiče iz hebrejskog „jarca za Azazela“, označavajući podnošenje žrtve s ciljem da se pokaže pokajanje za počinjene grijehe. Saul Scheidlinger navodi da žrtveni jarac označava osobu ili grupu koja je objekat izmještene krivice, što znači da neko nevin snosi krivicu za drugog. To je dio magijskog uvjerenja da zlo, krivica i bol može biti uklonjena njenim prebacivanjem na druge ljude, životinje ili nežive objekte. Ovi nosioci se onda uništavaju ili progone, kao i biblijski žrtveni jarac.
U staroj Grčkoj, ljudi kao žrtveni jarci su korišteni da umanje kugu i druge nesreće. Rani rimski zakon zahtjevao je od nedužne osobe da bespogovorno prihvati kaznu izrečenu u krivičnom postupku. Rimski sveštenici su žrtvovali životinje kao nosioce zla zajednice.
Još jedan primjer su i osuđivanja i spaljivanja ljudi na lomačama u doba inkvizicije koje bi crkva proglasila jereticima.
Prema nalazima Adorna i njegovih saradnika (1950), autoritarne i etnocentrične ličnosti su posebno sklone predrasudama i pronalaženju žrtvenog jarca prema ljudima koji su različiti i koje su manjinskog statusa. Scheidlinger ističe kako često autoritarne vođe teže da koriste žrtvenog jarca da preusmjere pažnju grupe sa njihovih ličnih propusta ili nesposobnosti, i da, u širem smislu, preusmjere neprijateljstvo članova sa očinske figure.
Odličan primjer žrtvenog jarca je poznati film „Malena“, u kojem glavna glumica, kao predmet muške žudnje, ali i ženske ljubomore i zavisti, postaje simbolični nosilac krivice zbog počinjenog grijeha i tajnih želja drugih, te zbog toga bude kažnjena od strane društva odbacivanjem i fizičkim zlostavljanjem.
Toker je sugerisao da je skejpgouting esencijalni grupni fenomen jer stvara prostor za kanalisanje agresije, a da ne predstavlja prijetnju psihičkom integritetu ni pojedinca, a ni grupe.
Prema Fridmanu, „žrtveni jarac“ želi da bude dio nečega, da bude dobar i prihvaćen, s toga je spreman da se žrtvuje. Dok onaj koji žrtvuje „jarca“ zaboravlja na suosjećanje. Može se reći, da osjećanje krivice ili nedostaje ili uništava odnos sa „žrtvenim jarcem“.
Psihoanalitičkim terminima rečeno, skejpgouting konstituiše grupno-odbrambenu manifestaciju, dijeljenu fantaziju ili akciju, stvorenu kako bi se nosilo sa neprihvatljivim osjećanjima kao što su hostilnost, seksualnost ili krivica. Mehanizmi za prenošenje ovih emocija su predstavljene kroz različite oblike izmještanja ili projekcije.
Scheidlinger predlaže da fenomen skejpgoutinga bude viđen kao nešto što se dešava na dva različito povezana načina:
-u grupnom defanzivnom procesu, projektovanje neprihvatljivih impulsa na žrtvu s ciljem oslobađanja od istih, gdje recipijent može biti nevin, vulnerabilan ili saveznik, spreman partner u kratkotrajnoj interakciji
-druga vrsta skejpgoutinga uključuje primitivni proces u kojem postoji duga i trajna nesvjesna interakcija između skejpgouta i skejpgoutera, što je u skladu sa mehanizmom projektivne identifikacije.
Autor:
Tanja Stjepanović
Leave a Reply